Portföy Analizi

Kavramlar

Reel getiri

Enflasyondan arındırılmış getiri; paranızın satın alma gücündeki değişimi gösterir. %0, paranızın değerini tam olarak koruduğu anlamına gelir. Bu sayfadaki tüm rakamlar reeldir.

Nominal getiri

Enflasyon hesaba katılmadan TL tutarındaki değişim. Örneğin 100.000 TL'niz 150.000 TL olduysa nominal getiri %50'dir; aynı dönemde fiyatlar %60 arttıysa reel getiriniz yaklaşık −%6,3'tür.

Brüt getiri

Alım satım makası ve vergi düşülmeden hesaplanan reel getiri. TÜİK'in yayımladığı rakamlar brüttür.

Net getiri

Makas ve mevduat stopajı düşüldükten sonra cebinizde kalan reel getiri. Brüt ve net getirinin ikisi de reeldir; aralarındaki fark yalnızca masraf ve vergidir.

Makas

Aynı anda alış ve satış fiyatı arasındaki fark. Altın veya döviz alıp hemen satsaydınız kaybedeceğiniz oran budur; bankada kuyumcuya ve döviz bürosuna göre daha geniştir.

Stopaj

Mevduat faizinden banka tarafından kesilen vergi.

Başabaş

Enflasyon kadar getiri, yani %0 reel getiri. Grafiklerdeki kesikli veya dikey çizgi bu seviyeyi gösterir.

Veriler ve varsayımlar

• Tek veri seti: Bu sayfa ve ana sayfa aynı aylık verileri ve aynı hesaplama yöntemini kullanır.
• Kaynaklar: Dolar ve euro: TCMB döviz alış ve satış kurlarının ortalaması. Gram altın: Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası kapanış fiyatı (Haziran 2018'e kadar İstanbul Altın Borsası). Borsa: BIST 100 fiyat endeksi, temettü hariç. Mevduat: 1 aya kadar vadeli TL mevduat faiz oranları (haftalık, yeni açılan hesaplar). Bu veriler TCMB Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nden (EVDS) alınır. Bitcoin: BtcTurk BTC/TRY günlük kapanış fiyatı. Enflasyon: TÜİK TÜFE (TCMB tablosu), Ocak 2016 – Eylül 2026.
• Getiriler: Her ay için o ayın ortalama fiyatı kullanılır; TÜİK'in reel getiri hesabı da aylık ortalamalara dayanır. Altın, dolar, euro ve BIST 100 için yıllık reel getiriler TÜİK'in yayımladığı rakamlarla birkaç onda bir puan içinde örtüşür.
• Mevduat: Her ay, o ayın ortalama 1 aylık TL mevduat faiziyle yenilenen mevduat varsayılır; stopaj her ayın faizine uygulanır. TÜİK mevduat getirisini farklı bir yöntemle hesapladığı için (dönem başındaki faiz oranı esas alınıyor görünmektedir) mevduat rakamları TÜİK'ten farklıdır; fark, faizlerin hızla değiştiği dönemlerde büyüktür.
• Makas (alışta ve satışta bir kez): Banka: altın %3, döviz %1,5. Kuyumcu/döviz bürosu: altın %0,5, döviz %0,3. Borsa %0,2, bitcoin %0,5. Borsa: BIST 100 fiyat endeksi, temettü hariç.
• Yıllık ortalama: Toplam reel getirinin yıllara bölünmüş bileşik karşılığıdır; 12 aydan kısa dönemlerde gösterilmez.
• Getiri oynaklığı: Alış ve satış ayı arasındaki haftalık (cuma kapanışı) reel getirilerin standart sapması × √52 (yıllık standart sapma). Mevduat için haftalık faiz oranları kullanılır. Sepet için seçilen yeniden dengeleme yöntemiyle oluşan sepet değeri kullanılır. 6 aydan kısa dönemlerde gösterilmez. Kurun kontrollü seyrettiği dönemlerde haftalık getiriler birbirini izleyebildiğinden √52 ile yıllıklandırma döviz oynaklığını bir miktar düşük gösterebilir.
• En büyük düşüş: Alış ile satış arasında reel değerin önceki en yüksek seviyesine göre gördüğü en derin kayıp; günlük kapanışlarla (mevduatta haftalık faiz oranlarıyla) hesaplanır, böylece ay içindeki sert düşüşler de yakalanır. Toparlanma süresi, dipten reel değerin o zirveye yeniden ulaştığı tarihe kadar geçen süredir; satışa kadar ulaşılmadıysa "toparlanmadı" yazar. Sepet için seçilen yeniden dengeleme yöntemiyle oluşan sepet değeri kullanılır. 6 aydan kısa dönemlerde gösterilmez.
• Risk başına getiri: Yıllık ortalama reel getiri ÷ getiri oynaklığı. Sharpe oranına benzer; risksiz faiz yerine enflasyon esas alınır. Getirisi negatif olan satırlarda gösterilmez; negatif bir oranda oynaklık arttıkça oran iyileşiyormuş gibi görünür. 24 aydan kısa dönemlerde gösterilmez: haftalık veri oynaklık tahminini iyileştirir, ancak ortalama getirinin tahmin hatası yalnızca dönemin uzunluğuna bağlıdır ve kısa dönemlerde oranın kendisi kadar büyüktür.
• Reelleştirme: Getiriler aylık ortalama fiyatlarla ve aylık TÜFE ile, risk ölçüleri ise haftalık ve günlük kapanış fiyatlarıyla hesaplanır; ortalama fiyatlar dalgalanmayı yumuşatıp riski olduğundan düşük gösterirdi. Haftalık ve günlük fiyatlar, aylık TÜFE'nin ay içindeki günlere eşit dağıtılmasıyla reelleştirilir.
• Sepet ve yeniden dengeleme: Tutar alış ayında ağırlıklara göre bölünür. "Yok" seçildiğinde satışa kadar tutulur ve ağırlıklar zamanla kayar; "Yılda bir" veya "3 ayda bir" seçildiğinde sepet bu aralıklarla başlangıç ağırlıklarına geri getirilir. Dengeleme alım satımlarında el değiştiren tutar üzerinden makasın yarısı kadar maliyet düşülür (masraf ve vergi düşülmüş seçiliyken). Her yatırım aracının makas ve stopajı kendi payına uygulanır.